بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
7
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
و عذرى بحيز ظهور رسيد ، پس تصوير كرده تأثير قدرت الهى و تأثر سماوات و ارض را بحسب ذات بامر مطاع و باجابت مطيع چنانچه در آيهء ديگر فرموده : كُنْ فَيَكُونُ و چون خطاب به آسمان و ارض لازم دارد كه آنها را از جمله ذوى العقول شمارند لهذا در جواب ، ايراد جمعى كه موضوع براى ذوى العقولست نمود . و بعضى گفتهاند حق تعالى خطاب بسماوات و ارض نمود و آنها را قدرت بر جواب داد . مرويست كه از حضرت امام ثامن ضامن عليه صلوات اللَّه الملك المهيمن از چيزى پرسيدند كه حق سبحانه و تعالى با آن تكلم نموده نه از جنس جن بوده و نه از جنس انس حضرت در جواب فرمودند كه آن سماوات و ارض است كه حق تعالى به آنها فرمود : ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ . فَقَضاهُنَّ پس تمام كرد خلق آسمان را و فارغ شد از آن سَبْعَ سَماواتٍ حالكونى كه هفت آسمان بود فِي يَوْمَيْنِ به مقدار دو روز . بنا برين قضا بمعنى اتمام و فراغتست چنانچه فخر رازى گفته كه : قضاء الشيء انما هو اتمامه و الفراغ منه و ضمير قضاهن راجع بسماست و سبع سماوات حال . پس از اين آيات معلوم شد كه خلق آسمان و زمين و ما يحتاج اليه به مقدار شش روز باتمام رسيده ، مقدار دو روز خلق زمين و دو روز جبال واقعه است و دو روز خلق سماوات چنانچه در سورهء مباركه هود نيز سمت گذارش يافت وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها و خلق كرد در هر آسمانى امر آن آسمان را يعنى آن چيزى را كه در آن خلق بايست كرد از فرشته و غير آن . و على بن موسى اربلى اين آيه را چنين تفسير كرده كه : و اوحى الى اهل كل سماء من الملائكة ما امرهم به من العبادة يعنى وحى كرد بسوى ملائكهء هر آسمانى كه آن ملائكه اهل آن آسمانند آن چيزى را كه امر كرده بود آنها را به آن چيز و آن چيز عبادت است . على بن ابراهيم در تفسير و اوحى گفته : هذا وحى تقدير و تدبير وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا و زينت داديم آسمان دنيا را كه فلك قمر است بِمَصابِيحَ بچراغها يعنى كواكب هر چند آن ستارهها در